Ta sama ilość zużytej energii może prowadzić do dwóch różnych wyników Scope 2 – i oba mogą być prawidłowe. Wszystko zależy od tego, czy emisje obliczamy metodą location-based czy market-based. Wyjaśniamy różnice między tymi podejściami, rolę gwarancji pochodzenia, danych dostawców i residual mix oraz pokazujemy, jak uporządkować kalkulację Scope 2 w NEOGAGE Carbon Footprint.
Spis treści
- Czym jest Scope 2?
- Czym jest metoda location-based?
- Czym jest metoda market-based?
- Location-based a market-based – najważniejsze różnice
- Kiedy trzeba raportować oba wyniki Scope 2?
- Gwarancje pochodzenia, PPA i dane dostawców – co naprawdę ma znaczenie?
- Czym jest residual mix?
- Czy energia z OZE oznacza zerowe emisje Scope 2?
- Jakie dane są potrzebne do obliczenia Scope 2?
- Jak obliczyć Scope 2 krok po kroku?
- Najczęstsze błędy przy kalkulacji Scope 2
- Błąd 1. Raportowanie tylko jednego wyniku bez sprawdzenia wymogu dual reporting
- Błąd 2. Traktowanie location-based i market-based jako dwóch nazw tej samej kalkulacji
- Błąd 3. Przyjęcie, że „zielona taryfa” automatycznie daje zerową emisję
- Błąd 4. Używanie tego samego wskaźnika dla wszystkich lokalizacji
- Błąd 5. Pomijanie roku danych
- Błąd 6. Mieszanie wyników obu metod
- H3: Błąd 7. Brak dokumentacji
- Co zmienia się w GHG Protocol Scope 2?
- H2: Jak NEOGAGE Carbon Footprint wspiera kalkulację Scope 2?
- Checklista przed zamknięciem kalkulacji Scope 2
- Podsumowanie
- FAQ – Scope 2, location-based i market-based
- Co obejmuje Scope 2?
- Jaka jest różnica między location-based a market-based?
- Czy firma może mieć dwa różne wyniki Scope 2?
- Czy gwarancje pochodzenia oznaczają zerowe Scope 2?
- Czy energia ze źródeł odnawialnych zawsze oznacza zero emisji?
- Co to jest residual mix?
- Czy Scope 2 obejmuje tylko energię elektryczną?
- Czy trzeba raportować location-based i market-based jednocześnie?
- Czy zasady Scope 2 zmieniają się w 2026 roku?
- Jak NEOGAGE Carbon Footprint wspiera obliczanie Scope 2?
Ta sama faktura za energię. To samo zużycie w MWh. Dwa różne wyniki emisji Scope 2.
I oba mogą być prawidłowe.
Wynika to z faktu, że zgodnie z GHG Protocol emisje związane z zakupioną energią mogą być obliczane według dwóch różnych podejść: location-based oraz market-based.
Pierwsze pokazuje emisyjność energii wynikającą z miejsca jej zużycia i charakterystyki sieci energetycznej.
Drugie uwzględnia informacje związane z tym, jaką energię organizacja kupuje i jakie wiarygodne instrumenty kontraktowe może przypisać do jej zużycia.
Różnica nie jest wyłącznie metodologicznym szczegółem.
Może istotnie wpłynąć na raportowany wynik Scope 2, ocenę efektów zakupu energii odnawialnej oraz porównywanie emisji pomiędzy kolejnymi latami.
Dlatego prawidłowa kalkulacja Scope 2 powinna odpowiadać nie tylko na pytanie:
„Ile energii zużyliśmy?”
ale również:
„Jaką metodą liczymy emisje i jakie dane możemy wiarygodnie wykorzystać?”
SPIS TREŚCI
- Czym jest Scope 2?
- Czym jest metoda location-based?
- Czym jest metoda market-based?
- Location-based a market-based – najważniejsze różnice
- Kiedy trzeba raportować oba wyniki Scope 2?
- Gwarancje pochodzenia, PPA i dane dostawców – co naprawdę ma znaczenie?
- Czym jest residual mix?
- Czy energia z OZE oznacza zerowe emisje Scope 2?
- Jakie dane są potrzebne do obliczenia Scope 2?
- Jak obliczyć Scope 2 krok po kroku?
- Najczęstsze błędy przy kalkulacji Scope 2
- Co zmienia się w GHG Protocol Scope 2?
- Jak NEOGAGE Carbon Footprint wspiera kalkulację Scope 2?
- Checklista przed zamknięciem kalkulacji Scope 2
- Podsumowanie
- FAQ
Czym jest Scope 2?
Scope 2 obejmuje pośrednie emisje gazów cieplarnianych związane z produkcją zakupionej lub pozyskanej energii zużywanej przez organizację.
Dotyczy przede wszystkim:
• energii elektrycznej, • ciepła, • pary, • chłodu.
Emisje nie powstają bezpośrednio w instalacji należącej do organizacji, dlatego nie są zaliczane do Scope 1.
Powstają jednak w związku z energią kupowaną i zużywaną przez firmę.
Przykładem może być przedsiębiorstwo produkcyjne, które nie posiada własnej elektrowni, lecz pobiera energię elektryczną z sieci.
Emisje związane z wytworzeniem tej energii są raportowane w Scope 2.
Pozornie kalkulacja jest prosta:
zużycie energii × właściwy wskaźnik emisji = emisje Scope 2
Najważniejsze pytanie brzmi jednak:
jaki wskaźnik powinien zostać zastosowany?
Odpowiedź zależy między innymi od tego, czy kalkulacja wykonywana jest metodą location-based czy market-based.
Czym jest metoda location-based?
Metoda location-based pokazuje emisje wynikające z charakterystyki systemu energetycznego w miejscu, w którym energia jest zużywana.
Podstawą kalkulacji są przede wszystkim średnie wskaźniki emisji właściwe dla danego obszaru geograficznego i sieci energetycznej.
W uproszczeniu:
zużycie energii × wskaźnik emisyjności sieci = Scope 2 location-based
Metoda odpowiada więc na pytanie:
„Jaka jest średnia emisyjność energii dostarczanej przez system energetyczny w miejscu, w którym działamy?”
Jeżeli firma posiada kilka zakładów w różnych krajach, nie powinna automatycznie stosować jednego współczynnika dla wszystkich lokalizacji.
Energetyka poszczególnych państw może opierać się na zupełnie różnych źródłach energii.
W jednym kraju znaczący udział mogą mieć paliwa kopalne, w innym energetyka jądrowa, hydroenergetyka lub odnawialne źródła energii.
Dlatego geografia ma w metodzie location-based fundamentalne znaczenie.
Czym jest metoda market-based?
Metoda market-based patrzy na Scope 2 z innej perspektywy.
Nie koncentruje się wyłącznie na średniej charakterystyce sieci.
Uwzględnia informacje dotyczące energii, którą organizacja nabyła, oraz odpowiednich instrumentów kontraktowych przypisanych do jej zużycia.
Mogą to być między innymi:
• dane emisyjne konkretnego dostawcy, • określone produkty energetyczne, • umowy zakupu energii, • gwarancje pochodzenia lub inne certyfikaty atrybutów energii, • odpowiednie wartości residual mix, jeżeli brak jest kwalifikujących się danych kontraktowych.
Nie oznacza to jednak, że każda umowa oznaczona jako „zielona energia” automatycznie może zostać wykorzystana w kalkulacji market-based.
GHG Protocol określa kryteria jakości, które powinny spełniać dane i instrumenty kontraktowe stosowane w tej metodzie.
Dlatego przed wykorzystaniem konkretnego dokumentu lub współczynnika trzeba sprawdzić nie tylko jego nazwę, lecz również to, co rzeczywiście potwierdza.
Location-based a market-based – najważniejsze różnice
Location-based opisuje przede wszystkim charakterystykę energetyczną miejsca.
Market-based opisuje natomiast wybory dotyczące zakupu energii, jeżeli można je potwierdzić odpowiednimi danymi i instrumentami.
W praktyce można to uprościć następująco:
LOCATION-BASED
• punkt odniesienia: lokalizacja zużycia energii, • dane: średnie wskaźniki sieciowe, • główne pytanie: jaka jest emisyjność systemu energetycznego w tym miejscu?
MARKET-BASED
• punkt odniesienia: sposób zakupu energii, • dane: kwalifikujące się instrumenty kontraktowe, dane dostawców i odpowiednie współczynniki, • główne pytanie: jakie atrybuty energetyczne można wiarygodnie przypisać do zakupionej energii?
Dlatego wynik obu metod może być różny.
Nie oznacza to automatycznie, że jeden wynik jest poprawny, a drugi błędny.
Pokazują one dwa różne aspekty korzystania z energii.
Kiedy trzeba raportować oba wyniki Scope 2?
GHG Protocol Scope 2 Guidance przewiduje tak zwane dual reporting.
W przypadku organizacji działających na rynkach, na których dostępne są dane produktowe lub dane dostawców umożliwiające zastosowanie odpowiednich instrumentów kontraktowych, Scope 2 raportuje się w dwóch ujęciach:
• location-based, • market-based.
Oznacza to, że przedsiębiorstwo może mieć dwa wyniki Scope 2 dla tego samego okresu raportowego.
Nie powinno się ich jednak mieszać ani przedstawiać bez jasnej informacji o zastosowanej metodzie.
W raporcie powinno być czytelne, który wynik został obliczony metodą location-based, a który metodą market-based.
Takie podejście zwiększa przejrzystość i pozwala oddzielić wpływ lokalnego systemu energetycznego od efektów określonych decyzji zakupowych przedsiębiorstwa.
Gwarancje pochodzenia, PPA i dane dostawców – co naprawdę ma znaczenie?
Jednym z najczęstszych uproszczeń jest założenie:
„Mamy gwarancje pochodzenia, więc Scope 2 wynosi zero.”
To zbyt daleko idący wniosek.
Gwarancje pochodzenia mogą być istotnym elementem kalkulacji market-based, ale należy sprawdzić, czy dany instrument spełnia wymagane kryteria oraz czy można go prawidłowo przypisać do raportowanego zużycia.
Podobnie jest w przypadku umów PPA – Power Purchase Agreement.
Samo podpisanie umowy nie zwalnia firmy z konieczności sprawdzenia:
• czego dokładnie dotyczy umowa, • jakie atrybuty energii są przekazywane, • jakiego okresu dotyczy, • jakiej lokalizacji lub rynku dotyczy, • czy te same atrybuty nie zostały przypisane innemu odbiorcy.
Analogicznie należy podchodzić do współczynników publikowanych przez dostawców energii.
Dane powinny być wiarygodne, właściwe dla analizowanego okresu i zgodne z wymaganiami stosowanej metody.
Czym jest residual mix?
Residual mix, czyli miks rezydualny, opisuje strukturę energii pozostającą po uwzględnieniu określonych i przypisanych atrybutów energii.
Ma on szczególne znaczenie w metodzie market-based.
Jeżeli określone atrybuty energii odnawialnej zostały przypisane odbiorcom posiadającym odpowiednie instrumenty, nie powinny być ponownie przypisywane odbiorcom, którzy takich instrumentów nie posiadają.
W przeciwnym razie doszłoby do podwójnego liczenia tych samych atrybutów środowiskowych.
Dlatego w określonych sytuacjach, kiedy organizacja nie posiada odpowiednich danych kontraktowych, właściwym punktem odniesienia dla metody market-based może być właśnie residual mix.
To jeden z powodów, dla których market-based nie powinno być utożsamiane po prostu z „wskaźnikiem dostawcy”.
Metoda wymaga sprawdzenia hierarchii dostępnych danych oraz ich jakości.
Czy energia z OZE oznacza zerowe emisje Scope 2?
Nie można przyjąć takiej zasady automatycznie.
Informacja:
„100% energii z OZE”
sama w sobie nie wystarcza jeszcze do ustalenia wyniku Scope 2.
Trzeba sprawdzić między innymi:
• w jakim modelu energia została zakupiona, • jakie dokumenty potwierdzają jej atrybuty, • czy instrumenty można wykorzystać zgodnie z metodą market-based, • jaki okres i wolumen energii obejmują, • jaki współczynnik powinien zostać zastosowany.
Jednocześnie wynik location-based może pozostać znacznie wyższy, ponieważ ta metoda nadal odzwierciedla średnią emisyjność sieci, z której organizacja korzysta w danej lokalizacji.
Dlatego firma może jednocześnie wykazać:
wyższy wynik Scope 2 location-based
oraz
niższy wynik Scope 2 market-based.
To nie musi być sprzeczność.
To konsekwencja zastosowania dwóch różnych metod.
Jakie dane są potrzebne do obliczenia Scope 2?
Podstawą jest wiarygodna informacja o zużyciu energii.
W zależności od rodzaju działalności mogą to być dane z:
• faktur za energię, • liczników, • podliczników, • systemów zarządzania energią, • rozliczeń poszczególnych lokalizacji, • dostawców energii i ciepła.
Do tego dochodzą informacje potrzebne do prawidłowego wyboru metody i współczynnika, między innymi:
• lokalizacja zużycia energii, • okres zużycia, • dostawca, • rodzaj energii, • zastosowany wskaźnik emisji, • źródło wskaźnika, • informacje o miksie energetycznym, • odpowiednie dokumenty kontraktowe, • gwarancje pochodzenia lub inne instrumenty, jeżeli mają zastosowanie.
Przy wielu spółkach i lokalizacjach szczególnie ważne staje się zachowanie jednolitych zasad zbierania tych danych.
Jak obliczyć Scope 2 krok po kroku?
Krok 1. Zbierz dane o zużyciu energii
Najpierw ustal faktyczne zużycie energii elektrycznej, ciepła, pary lub chłodu dla wszystkich lokalizacji znajdujących się w granicach raportowania.
Krok 2. Przypisz dane do właściwego okresu
Zużycie i zastosowane współczynniki powinny odpowiadać właściwemu okresowi raportowemu.
Nie należy automatycznie stosować aktualnego wskaźnika do danych historycznych.
Krok 3. Ustal lokalizację zużycia
Jest to kluczowe dla metody location-based.
Dla zakładów działających w różnych krajach mogą obowiązywać różne współczynniki sieciowe.
Krok 4. Zweryfikuj dostępne dane kontraktowe
Sprawdź, czy organizacja posiada:
• dane dostawcy, • gwarancje pochodzenia, • PPA, • inne instrumenty dotyczące atrybutów zakupionej energii.
Nie zakładaj automatycznie, że każdy z tych dokumentów spełnia wymagania metody market-based.
Krok 5. Dobierz odpowiednie współczynniki emisji
W metodzie location-based będą to przede wszystkim odpowiednie wskaźniki sieciowe.
W market-based należy stosować właściwą hierarchię danych zgodną z dostępnymi i kwalifikującymi się informacjami kontraktowymi.
Krok 6. Oblicz emisje
Podstawowa formuła pozostaje taka sama:
zużycie energii × właściwy wskaźnik emisji = emisje Scope 2
Zmienia się jednak rodzaj zastosowanego współczynnika.
Krok 7. Udokumentuj metodę i źródła danych
Zapisz:
• zużycie, • źródło danych, • wskaźnik, • źródło wskaźnika, • wersję lub rok danych, • metodę obliczeniową, • dokumentację dotyczącą instrumentów kontraktowych.
Dzięki temu kalkulację będzie można później odtworzyć.
Najczęstsze błędy przy kalkulacji Scope 2
Błąd 1. Raportowanie tylko jednego wyniku bez sprawdzenia wymogu dual reporting
Jeżeli organizacja działa na rynku, dla którego zastosowanie mają zasady dual reporting, przedstawienie tylko jednego wyniku może nie zapewniać pełnej informacji wymaganej przez GHG Protocol Scope 2 Guidance.
Błąd 2. Traktowanie location-based i market-based jako dwóch nazw tej samej kalkulacji
To dwa odmienne podejścia.
Różnią się przede wszystkim źródłem informacji wykorzystywanych do określenia emisyjności zakupionej energii.
Błąd 3. Przyjęcie, że „zielona taryfa” automatycznie daje zerową emisję
Nazwa produktu handlowego nie wystarcza.
Trzeba zweryfikować dane i instrumenty potwierdzające atrybuty energii.
Błąd 4. Używanie tego samego wskaźnika dla wszystkich lokalizacji
Może to być szczególnie problematyczne w przedsiębiorstwach działających w kilku krajach.
Błąd 5. Pomijanie roku danych
Miks energetyczny i wskaźniki emisji zmieniają się w czasie.
Stosowanie niewłaściwego roku może zaburzać wynik i analizę trendów.
Błąd 6. Mieszanie wyników obu metod
Firma nie powinna dowolnie wybierać niższych wartości z obu metod i łączyć ich w jeden wynik.
Każde podejście należy liczyć i raportować zgodnie z jego zasadami.
H3: Błąd 7. Brak dokumentacji
Jeżeli po roku nie wiadomo, skąd pochodził zastosowany wskaźnik lub jaka gwarancja pochodzenia została przypisana do określonego wolumenu energii, odtworzenie kalkulacji może być bardzo trudne.
Co zmienia się w GHG Protocol Scope 2?
GHG Protocol prowadzi obecnie prace nad aktualizacją Scope 2 Guidance.
W latach 2025–2026 przeprowadzono konsultacje publiczne dotyczące zmian w metodologii.
Dyskusje obejmują między innymi:
• dokładność danych stosowanych w location-based, • wymagania dotyczące danych market-based, • dopasowanie czasowe produkcji i zużycia energii, • możliwość dostarczenia energii do określonego rynku, • sposób raportowania instrumentów rynkowych.
Na moment publikacji tego artykułu prace nad aktualizacją nadal trwają.
Dlatego podstawą bieżących kalkulacji pozostają obowiązujące zasady GHG Protocol Scope 2 Guidance, natomiast organizacje prowadzące długoterminowe procesy raportowania powinny śledzić dalsze decyzje GHG Protocol.
Jest to szczególnie ważne dla firm posiadających wieloletnie umowy energetyczne lub opierających strategie redukcji Scope 2 na konkretnych instrumentach zakupowych.
H2: Jak NEOGAGE Carbon Footprint wspiera kalkulację Scope 2?
Przy jednej lokalizacji zebranie danych o energii może wydawać się stosunkowo proste.
Problem rośnie wraz z liczbą:
• spółek, • zakładów, • dostawców, • liczników, • okresów raportowych, • źródeł danych, • stosowanych wskaźników.
NEOGAGE Carbon Footprint pozwala uporządkować dane potrzebne do kalkulacji emisji Scope 1, 2 i 3 w jednym środowisku.
W kontekście Scope 2 system umożliwia między innymi:
• definiowanie struktury lokalizacji, spółek i oddziałów, • rejestrowanie emisji w ramach Scope 2, • dodawanie miksu energetycznego dla dostawców energii, • korzystanie z dostępnych wskaźników emisyjności, • definiowanie własnych wskaźników, • określanie wskaźników domyślnych, • automatyczny dobór wskaźnika według daty emisji, • generowanie raportów zawierających informacje o zastosowanych wskaźnikach, • analizowanie trendów i porównywanie wyników między okresami.
W wersji NEOGAGE Carbon Footprint 2.8.0 zasoby rozszerzono również o nowe bazy wskaźników dla dostawców energii elektrycznej i ciepła w Polsce za 2025 rok.
System nie zastępuje jednak decyzji metodologicznej.
To użytkownik powinien określić, które dane i instrumenty są właściwe dla przyjętej metody oraz czy spełniają odpowiednie wymagania.
Rolą NEOGAGE jest uporządkowanie procesu, danych i historii kalkulacji tak, aby wynik można było analizować i odtworzyć również w kolejnych okresach raportowych.
Checklista przed zamknięciem kalkulacji Scope 2
Przed zatwierdzeniem wyniku sprawdź:
- Czy zebrano zużycie energii dla wszystkich lokalizacji objętych raportem?
- Czy dane przypisano do właściwego okresu?
- Czy zastosowano właściwe wskaźniki dla poszczególnych lokalizacji?
- Czy rozróżniono metodę location-based i market-based?
- Czy sprawdzono, czy w danej sytuacji wymagane jest dual reporting?
- Czy instrumenty kontraktowe zostały zweryfikowane pod kątem właściwych kryteriów?
- Czy uniknięto podwójnego przypisania atrybutów energii?
- Czy zastosowano właściwe dane dotyczące dostawcy lub residual mix, jeżeli są wymagane?
- Czy zapisano rok, źródło i jednostkę każdego wskaźnika?
- Czy kalkulację będzie można odtworzyć w kolejnym roku?
Jeżeli odpowiedź na któreś z tych pytań brzmi „nie wiem”, warto zweryfikować ten element przed publikacją finalnego wyniku.
Podsumowanie
Scope 2 to znacznie więcej niż pomnożenie liczby MWh przez jeden współczynnik emisji.
Metoda location-based pokazuje emisyjność energii z perspektywy systemu energetycznego w miejscu jej zużycia.
Metoda market-based uwzględnia natomiast odpowiednio udokumentowane informacje związane ze sposobem zakupu energii i jej atrybutami.
Dlatego jedna organizacja może uzyskać dwa różne wyniki Scope 2.
Kluczowe jest nie to, aby wybrać wynik korzystniejszy.
Kluczowe jest to, aby każdą metodę zastosować zgodnie z jej zasadami, użyć właściwych danych oraz zachować pełną informację o źródłach, wskaźnikach i przyjętych założeniach.
NEOGAGE Carbon Footprint pomaga uporządkować ten proces – od danych dotyczących zużycia energii i struktury organizacyjnej, przez wskaźniki emisyjności, po analizę i raportowanie wyników.
FAQ – Scope 2, location-based i market-based
Co obejmuje Scope 2?
Scope 2 obejmuje pośrednie emisje gazów cieplarnianych związane z produkcją zakupionej lub pozyskanej energii, w tym przede wszystkim energii elektrycznej, ciepła, pary i chłodu zużywanych przez organizację.
Jaka jest różnica między location-based a market-based?
Location-based opiera się przede wszystkim na średniej emisyjności systemu energetycznego właściwego dla miejsca zużycia energii. Market-based uwzględnia odpowiednie dane i instrumenty związane ze sposobem zakupu energii.
Czy firma może mieć dwa różne wyniki Scope 2?
Tak. W ramach dual reporting wynik location-based i market-based może być różny, ponieważ obie metody wykorzystują inne podejście do określania emisyjności zakupionej energii.
Czy gwarancje pochodzenia oznaczają zerowe Scope 2?
Nie należy tego zakładać automatycznie. Trzeba sprawdzić, czy dane instrumenty spełniają odpowiednie kryteria metody market-based i mogą zostać prawidłowo przypisane do raportowanego zużycia energii.
Czy energia ze źródeł odnawialnych zawsze oznacza zero emisji?
Nie. Wynik zależy od przyjętej metody, zastosowanego współczynnika oraz dostępnych i kwalifikujących się danych. Wynik location-based może pozostać dodatni nawet wtedy, gdy firma posiada określone instrumenty dotyczące energii odnawialnej.
Co to jest residual mix?
Residual mix, czyli miks rezydualny, opisuje pozostałą strukturę energii po uwzględnieniu atrybutów energii przypisanych do konkretnych odbiorców. Może być wykorzystywany w określonych sytuacjach w metodzie market-based.
Czy Scope 2 obejmuje tylko energię elektryczną?
Nie. Scope 2 obejmuje również zakupione ciepło, parę i chłód, jeżeli energia ta jest wytwarzana poza granicami organizacji i następnie przez nią konsumowana.
Czy trzeba raportować location-based i market-based jednocześnie?
W określonych warunkach GHG Protocol Scope 2 Guidance wymaga dual reporting, czyli przedstawienia wyników według obu metod. Dotyczy to organizacji działających na rynkach, na których dostępne są odpowiednie dane produktowe lub dostawcy i instrumenty kontraktowe.
Czy zasady Scope 2 zmieniają się w 2026 roku?
GHG Protocol prowadzi proces aktualizacji Scope 2 Guidance. Konsultacje publiczne odbyły się w latach 2025–2026, jednak na moment publikacji tego artykułu zmieniony standard nie zastąpił jeszcze obowiązujących zasad.
Jak NEOGAGE Carbon Footprint wspiera obliczanie Scope 2?
NEOGAGE Carbon Footprint pozwala prowadzić kalkulacje emisji Scope 1, 2 i 3, zarządzać strukturą lokalizacji, korzystać z baz i własnych wskaźników, definiować miksy energetyczne dostawców, dobierać wskaźniki według daty oraz generować raporty z informacją o zastosowanych współczynnikach.